زندگی نامه آیة الله العظمی فقیه سبزواری

 آیت الله حاج سید جواد فقیه سبزواری

349- 426 ه.ق (384 ه.ش)

حضرت آیت الله حاج سید جواد فقیه سبزواری فرزند حضرت آیت  الله العظمی حاج سید میـرزا حسین فقیه سبزواری متولد روز جمعه بیست و هفتم ربـیع الاول سال 349ه.ق در مشهد مقدس می باشد. ایشـان پس از گذراندن ایام خردسالی دروس قـرآن را فرا گرفته و در سن شش سالگی وارد  مدرسه محمّدیّه سعادت شدند و مدت شش سال تمام به تحصیل مشغول بودند.

در سال 36ه.ق مقارن ورود قوای متفقین به خاک ایران که وضع مملکت چندان رضایت بخش نبود، موقعیت بسیار عالی در اختیار علمای آن زمان قرار گرفت؛ زیرا تا آن زمان در خفقان بسیار شدید به سر می بردند و منتـظر چنین فرصتی بودند. لذا علما مدارس علوم دیـنیّه را که تا آن زمان به صـورت خرابه و متروکه در آمده بود بازسـازی کرده و طـلاب علوم  دینیّه را از اطراف مشهد مقدّس فراخوانده و مدارس یکی پس از دیگری آباد و تعمیر گردید .

حضرت آیت الله سیـد جواد فقیه سبزواری  نیز مانند طلاب دیـگر، خود را در ردیف یکی از طالبین علوم محسوب داشته و در مدرسه نواب آن زمان مشغول به تحصیل شدند. ایشان مدت پنج سال در آن مدرسه  اشتغال به ادبیات داشته و جامع المـقدمات و سیوطی و مغنی و مطـوّل و سایر کتب ادبیّـات را نزد اساتیدی چون آقای شیخ محمد تقـی ادیب نیشـابوری دوم  فرا گرفتند.

چون آن مدرسه قدری شـلوغ بود و مانع درس خوانـدن ایشان می شد. لذا به مدرسه مبارکه  بالا سر حضرت امام رضا علیه السلام به اتاقی مجاور حرم که در حال حاضـر به صورت رواقی در آمـده نقل مـکان کردند و بحـمدالله به همان مـکان خلوتـی که مـدتها آرزوی آن را داشتنـد رسیدند و هر کدام از دروس ادبیــات را دو مرتبه حاضر نمودند تا اشتباهی باقــی نماند و نیز دروس شـرح جلدین لـمعه و قوانیـن و معالم الأصول را نزد حضـرت آیت  الله حـاج میرزا احمـد مدرس یزدی حاضـر گشتند . تا اینکه هر کدام را دو دوره خـواندند بـرای  اینـکه اشتباهی ایشان را متوجه نباشد و تمامی دروس را به  رشته تحریر در آوردند تا در مـوقع مناسـب اقدام به چـاپ آن شود. علوم معـقول از علم کـلام و  اخلاق را نزد مرحـوم آیت الله حاج شیـخ کاظم دامغـانی   و حضرت آیت  الله حاج شیخ مهدی آشتیانی  و مرحـوم حـاج شیخ محمد استاد (حاشیه ملا عبـد الله) و حاج محمد رئیسی قوچانی  و سایر مدرسین فرا گرفتند و همچنین منظومه حاج ملا هادی سبزواری  را نزد پدر بزرگوارشان آموختند.

این رویه تا سال 369ه.ق ادامه داشت تا اینکه از آن تاریخ به بعد، صبح به دروس جلدین کفایه و مکاسب و طرف بعد از ظهر به درس رسائل مرحوم حاج شیخ هاشم قزوینــی  و شبها بعد از نماز مغرب و عشا به درس کفایه والد محترمشان مرحوم حضرت آیت الله العظمی حـاج سید میرزا حسین فقیه سبـزواری  می رفتند .

آیت الله حاج شیخ هاشم مدرس قزوینــی در سال 376ه.ق به اصرار طلـبه ها یک درس خارج اصول شـروع   نمودند و آیت الله حـاج  میرزا جواد فقیه سبـزواری  از مستشکلین معروف درس ایشان بودند. تا اینکه در تاریخ بیست ربیع الثـانی 38ه.ق ایشان بدرود حیات گفتند و حوزه علمیه مشهد مقدس غرق ماتم و عزا گردید.

از آن زمان دروس ایشان تقریبا به درس خارج فقه و اصول حضـرت آیت الله العظمی حـاج سید میرزا حسین فقیه سبـزواری  و  درس خارج حضرت آیت الله خـراسانی  و درس خارج فقه آیت الله میلانی  منحصر گردید.

این سیره ادامه داشت  تا تاریخ بیست و پنجم شوال386ه.ق که ابوی ایشان  حضرت آیت الله العظمی حاج میرزا حسین فقیه سبـزواری  دار فانی را وداع گفتند.

بعد از برگزاری مجالس فاتحـه عده ای ازطلاب و اهل علم از ایشان تقاضا نمودند که شروع به درس نمایند، از آن زمان ایشان صبحها چهـار درس و بعد از ظهر یک درس وشب بعد از نماز عشاء یک درس در محـل باغ رضوان که ساخته دست مرحوم پدر ایشان بود مداومت داشتند که تقریبا وقت ایشان کاملا در تدریس می گذشت و این سیره همین طور ادامه داشت تا اینکه در سال 348ه.ش شمسی بیمار گردیده و به دستور پزشکان معالج از تدریس زیاد منع شدند.

پس از بازگشـت از تهران و اتمام معالجات، مباحـثات ایشان قدری کاهش پیدا کرد و بنا به دستور پزشکان معـالج، ایشان فقط طرف صبـح را تدریـس می کردند. لذا از صبح تا ظـهر چهار درس را می گفتند و بعد از ظهر تعطیل بودند. زمانی که دستور تخریب اطراف فلکه طبرسی صادر گردید و باغ رضوان با آن عظمت با خاک یکسـان گردید، ایشان مجبور شدند به مسجد گوهرشاد بروند و در همان محلی که مرحوم والد محترمشان تدریس می فرمودند مشغول به تدریس گشتند و به علت عمـل جراحی که در کمر داشتند فقط در طرف صبح چهار درس را می گفتند.

تا سال 380ه.ش که این رویه تدریس چهار درس صبـح در مسجد جامع گوهرشاد ادامه داشـت، ایشان مبتلا به بیماری قلبی گشتند  و پــس از بسـتری شدن در بیمارسـتان و منع دکتر از تدریس زیاد ، مجبور شدند  این چند سال آخر  کمترین درس را بگویند و از بین تمام دروس به خاطر علاقه شدید به شهیدین تدریس شرح لمعه را ادامه دادند، همان گونه که معظم له معروف به تدریس شرح لمعه بودند. البته تدریس خارج فقه بر اساس متن جواهر الکلام محقق نجفی نیز شیوه دیرینه استاد معظم بود. توفیق کسب فیض از محضر مبارک ایشان در درس شرح لمعه (برای مرتبه دوم) و یک سال خارج فقه کتاب الرهن و معارف اخلاق، نصیب حقیر نیز گردید.

حضرت آیت الله حاج سید جواد فقیه سبزواری  در طول عمر مبارک خود، خدمات فراوانی به حوزه علمیه و عمـوم مردم  داشتند و با پرورش شاگردان زیادی بر صفا و غنای حوزه تشیع افزودند.

ایشان در جوانی از اساتید خود از محضر علمایی چون والد بزرگوارشان حضـرت آیت الله العظمی حـاج سید میرزا حسین فقیه سبـزواری  و آیت الله شیخ هاشم قزوینـی  و دیگر علما، تصدیق اجتهاد دریافت کرده بودند.

عمده اساتید آیت الله فقیه سبزواری  عبارتند از:

حضـرت آیت الله العظمی حـاج سید میرزا حسین فقیه سبـزواری  (والد معظم)، حضرت آیت الله ... خـراسانی ، آیت الله میلانی ، آیت الله شیخ هاشم مدرس قزوینی ، آیت  الله حـاج میرزا احمـد مدرس یزدی ، آیت الله حاج شیـخ کاظم دامغـانی ، آیت  الله حاج شیخ مهدی آشتیانی ، ادیب نیشابوری دوم ، حـاج شیخ محمد استاد ، حاج محمد رئیسی قوچانی ، ...

همچنین فرهیختگان ارجمندی از مکتب علمی و اخلاقی معظم له بهرمند شده و آسمان فقاهت و اخلاق را منور نموده اند. اسامی برخی از آن فرزانگان عبارتند از:

حجت الاسلام و المسلمین دکتر رضا رمضانی( رئیس مرکز اسلامی هامبورگ، استاد حوزه و دانشگاه، نویسنده)، حجت الاسلام و المسلمین دکتر نصیری(مدیر مؤسسه معارف وحی و خرد)، حجت الاسلام و المسلمین محمدمهدی فقیه محمدی جلالی(محقق گیلانی- پژوهشگر آثار تاریخی و امامزادگان علیهم السلام)،  حجت الاسلام و المسلمین علی اکبر ابراهیم پور(محقق)، حجت الاسلام و المسلمین صبوری، حقیر نگارنده سطور شیخ مهدی عسکرآبادی(عسکری نیشابوری- محقق، مدرس، معاون پژوهش مرکز تحقیقات و طرح های کاربردی حجاب ریحانه النبی علیهاالسلام)، ...

حضرت استاد از سال 328ه.ش به اقامه جماعت صبح و ظهر و مغرب در مسجد حاج حکیم در خیابان طبرسی می پرداختند و بعدها به علت کسالت  جسمی به دو وعده نماز ظهر و مغرب اکتفا نمودند.

آیت الله فقیه سبزواری  به برپایی مراسم عزاداری اهلبیت علیهم السلام هر هفته چهارشنبه شبها در حسینیه ابوی بزرگوارشان(واقع در فلکه آب، خیابان خسروی، بازار سرشور 5 ) اهتمام می ورزید و خطبای فراوانی را برای وعظ و مرثیه سرایی دعوت می نمود. حقیر نیز توفیق شرکت و ایراد خطابه در این محفل نورانی را داشتم؛ بحمدالله این سنت حسنه توسط فرزندان معظم له ادامه دارد.

آیت الله فقیه سبزواری  از مردان بی ریا و از دانشوران وفادار و با صفا  بود و دارای خلـق خوش و متواضـع ، دارای طلاقـت صبر و صبـاحت وجه بود. در اخـلاق و آداب، بی نظیر و حوزه تدریـس ایشان در مسجد گوهرشاد بهـترین حوزه به شمار می آمد. این کلام تمام شاگردان و دوستان و آشنایان و همسایگان ایشان می باشد. درِ منزل ایشـان بر روی آحاد مردم در تمامی ساعات شبانه روز باز و مشکل گشای  کارهای مردم بود .

آری! سرانجام حضرت آیت الله حاج سید جواد فقیه سبزواری ، این مجتهد وارسته، فقیه پارسا و معلم ربانی، در نوزدهم شوال المکرم 426 ه.ق مطابق اول آذر ماه 384 ه.ش ساعت دو بعد از  ظهر، در سن 77 سالگی رحلت فرمود و جامعه مسلمین را به  فراق جانکاه خویش مبتلا ساخت و در جوار ملکوتی حضرت امام رضا علیه السّـلام  در صحن آزادی با اقامه نماز به امامت حضرت آیت الله فلسفی  به خاک سپرده شد.

پدر بزرگوارشان حضـرت آیت الله العظمی حاج سیّد میرزا حسین فقیه سبـزواری   در روز جمـعه شهادت حضرت امام جعفر صادق علیه السلام رحلت نمودند و فرزنـد ایشـان حضرت آیت الله حاج سیّد میرزا جواد فقیه سبزواری  نیز پس از سالها، شهادت حضرت امام صادق علیه السلام ، هفتم  رحلت ایشان  بود.

با تشکر از حضرت آیت الله سید صادق فقیه سبزواری حفظه الله تعالی اخوی معظم له، که اجازه تنظیم ویژه نامه را به این کمترین عنایت فرمودند.

با ارسال تصاویر، خاطرات، تقریرات و سایر آثار مرتبط با خاندان فقاهت فقیه سبزواری، به این پایگاه و یا تلفن 099294408 در ثواب ترویج و تکریم فرهنگ زیبای علم و فقاهت، سهیم شویم.

تهیه و تنظیم: حجت الاسلام و المسلمین شیخ مهدی عسکرآبادی

http://asgarabadi.andishvaran.ir/fa/ShowNote.html?ItemId=8755