سبزوار شهري با قدمت پنج هزار ساله گردشگران را به خود مي خواند

سبزوار ، ديار سربداران ،شهر انديشه هاي سترگ و انديشمندان بزرگ ، شهر بناهاي تاريخي به جا مانده از وراي قرن ها و شهر آئين هاي اسب چوبي و چاولي چغل ، شهري با قدمت بيش از پنج هزار ساله ، ديار كهني است كه مسافران و گردشگران نوروزي را به خود مي خواند.
به گزارش سبزوارنیوز  شهرستان سبزوار در غربي ترين نقطه استان خراسان رضوي و در دروازه ورودي اين استان قرار دارد كه از شمال به شهرستانهاي اسفراين ،جوين و جغتاي و استان خراسان شمالي ، از جنوب به شهرستان هاي بردسكن و كاشمر ، از شرق به نيشابور و از غرب به شهرستان شاهرود و استان سمنان متصل است . 
شهرستان سبزوار بر اساس آخرين تقسيمات كشوري داراي چهار بخش به نام هاي مركزي ،روداب ،داورزن و ششتمد است و جوين ، جغتاي و خوشاب از بخش هاي تابعه سابق اين شهرستان طي سال هاي اخير به شهرستان ارتقا يافتند. 
اين شهرستان قريب به 400 هزار نفر جمعيت دارد كه حدود 220 نفر آنها در شهر سبزوار و بقيه در سه شهر تابعه و 350 روستاي آن زندگي مي كنند. 
سبزوار شهرستاني محصور در ميان ارتفاعات شمالي و جنوبي است چهره منطقه شرقي و شمالي اين شهرستان كوهستاني و داراي اقليم معتدل و در قسمت هاي جلگه اي با هواي گرم همراه است. 
تنها دو رشته رودخانه فصلي به نام كال شور در اين ناحيه وجود دارد كه سيلاب هاي دشت سبزوار را به نمكزارهاي كوير هدايت مي كندكوه هاي جغتاي عامل جدايي دشت جوين از جلگه اصلي سبزوار بوده و در جنوب آن نيز كوه ميش قرار دارد. 
سبزوار در مسير چندين جاده اصلي و ترانزيتي از قبيل جاده تهران –مشهد ، محور شمال به جنوب يعني اسفراين – كاشمر و جاده ترانزيتي تهران به قوچان و ... قرار دارد و فرودگاه بين المللي اين شهرستان به عنوان فرودگاهي 24 ساعته فعال است و ريل راه آهن نيز از شمال اين شهرستان عبور مي كند. 
سبزوار اكنون از نظر جمعيت و تجارت پس از مشهد مقدس ، بزرگترين شهر در استان خراسان رضوي است و دارا بودن هرم سني جوان از ويژگي هاي اين شهرستان است. 

معرفي بخشي از پيشينه تاريخي و داشته هاي فرهنگي و طبيعي شهرستان سبزوار 
...................................................................................................... 
محدوده تقريبي شهرستان سبزوار در متون كهن اسلامي 'بيهق' ناميده شده و مشتمل بر دو شهر به نام هاي 'خسروگرد' و 'سبزوار' بوده است. 
كهن ترين زيستگاه بررسي شده در شهرستان سبزوار محوطه اي باستاني واقع در مجاورت شهر سبزوار است كه سفال هاي پراكنده بر سطح آن متعلق به پنج تا شش هزار سال قبل است و نقش و كيفيت سفال ها از يك طرف مويد ارتقاي فرهنگ منطقه و از سوي ديگر نشان دهنده ارتباط فرهنگي ساكنان آن دوران با اقوام متمدن ساكن در ايران مركزي ،سيستان و آسياي ميانه است. 
در رابطه با وجه تسميه سبزوار ،مولف تاريخ بيهق اين چنين توضيح مي دهد 'و گفته اند كه سبزوار را ساسويه بن شاپور المك بنا كرد و شاپور آن بود كه نيشابور را بنا كرد سبزوار در اصل ساسويه اباد بوده است و گفته اند ابن ساسويه ،يزد خسروجرد بود كه خسرو شيرين جوين و خسرو آباد بيهق و خسروجرد را بنا كرد'. 
ابن فندق در معرفي شهر سبزوار اين گونه ادامه مي دهد'سبزوار شهري بزرگ شد با انواع درخت ميوه و سايه بخش ،پس مردمان اين را 'سابزوار' گفتند'. 
نام سبزوار يا بيهق در كتيبه هاي كهن ديده نمي شود اما مرحوم 'حسن پيرنيا' در كتاب ارزشمند 'تاريخ ايران باستان' ، جوين و سبزوار را جزو قلمرو پارتيان آورده كه قبل از تشكيل دولت اشكانيان توسط پارت ها جزو سرزمين خاصه آنها بوده است. 
همچنين گذشته از نقل قول هاي 'ابن فندق' كه بنياد سبزوار را به ساسانيان نسبت داده آثار و شواهد باستاني بررسي شده در اين شهرستان اهميت منطقه را تا مرحله استطاعت داشتن يكي از چهار آتشكده بزرگ ايران زمين تاييد كرده و آن بقاياي يك چار تاقي سنگي در كو ه هاي ريوند سبزوار است كه 'آتشكده آذر برزين مهر' پنداشته شده است. 
سبزوار در دوران پس از اسلام شاهد حوادث و تهاجمات بي شماري بوده است مهمترين رويداد اين ولايت حمله غزها در دوره غزنوي و سلجوقي و پس از آن به سال 617 ه.ق يورش سپاهيان مغول به اين ناحيه بود تا اينكه بيداد ايلخانان و دست نشاندگان آنها در اواخر سال 736 ه.ق منجر به قيام سربداران شد. 
در بيان سابقه قيام سربداران چنين گفته شده : مبارزان سبزوار در روستاي باشتين در پي تجاوز و تعدي يك مغول دست به شمشير برده و او را كشتند و گفتند 'ما خود را بر دار مي بينيم ' و از آن پس سربدار ناميده شدند. 
اين شهرستان با جنبش سربداران به عنوان يكي از جنبش هاي بزرگ آزاديبخش جهان اسلامي كه جنبشي ضد ظلم و بي عدالتي و مبتني بر عقايد شيعي بود شناخته مي شود. 
جنبش سربداران متشكل از كساني بود كه از ظلم مغولان به ستوه آمده بودند در سال 738 هجري قمري شهر سبزوار كه در تصرف مغول بود به دست سربداران باشتين فتح شد و حكومت مغول پس از 120 سال استيلا از بين رفت. 
مردم شهرستان سبزوار صددرصد پيرو مذهب شيعه اثني عشري هستند و شهر سبزوار از جمله نخستين شهرهاي شيعه كشور به حساب مي آيد و در طول تاريخ به عنوان يكي از پايگاههاي مذهب شيعه معروف بوده است . 
اين شهرستان داراي حدود 70 بقعه متبركه و حدود سه هزار موقوفه و 9 هزار رقبه خاص اهل بيت عصمت و طهارت به ويژه امام حسين (ع) است كه عشق و علاقه مردم اين شهرستان به ائمه معصومين (ع) را نشان مي دهد. 
شهرستان سبزوار از دير زمان خاستگاه عرفا ،انديشمندان و دانشوران صاحب سبك و نام آوري بوده كه هركدام در زمان خود سرآمد عالمان و شهره در علوم مختلف بوده اند و از سبوي دانش و فضلشان شاگردان و مريدان بي شماري جرعه ها نوشيده و بهره ها جسته اند. 
نام سبزوار با نام پرافتخار مشاهير فرزانه اي همچون ابوالفضل بيهقي صاحب تاريخ بيهقي ،ابوالحسن علي بن زيد بيهقي يا ابن فندق صاحب كتاب بيهقي ،ابن يمين فريومدي ،حاج ملاهادي سبزواري متخلص به اسرار ، ملاواعظ كاشفي ،استاد محمد تقي شريعتي ،دكتر علي شريعتي و دهها انديشمند ديگر عجين و همراه بوده و از اين منظر از جايگاه علمي و فرهنگي ويژه اي قرار دارد. 
اين ديار همچنين عالمان و فاضلاني انديشمند همچون فقيد عاليقدر حضرت آيت ا...العظمي حاج سيد عبدالاعلي سبزواري مرجع بزرگ جهان تشيع ، آیة الله العظمی حاج ميرزا حسین فقيه سبزواري ، مرحوم مير علي اكبر سيادتي ،سيد اسدا...فاضلي ،محقق سبزواري و ابن ابي طيب داشته كه از شخصيت هاي فاضل اين شهر هستند و اكنون نيز مفاخر بسيار ديگري همچون حميد سبزواري و دكتر سيد محمد علوي مقدم نام اين شهرستان را همچنان سربلند و پر آوازه مي دارند. 
شهرستان سبزوار با قدمتي بيش از پنج هزار سال آثار تاريخي و فرهنگي زيادي را در خود جاي داده كه مهر تاييدي براي پيشينه كهن و غني آن نيز هست اين شهرستان داراي 900 اثر تاريخي و فرهنگي شناسايي شده و 200 اثر ثبت شده در فهرست آثار ملي است. 
حدود 70 درصد از آثار تاريخي اين شهرستان امامزادگان ،مساجد ، آرامگاه هاي مفاخر و مشاهير ،كاروانسراها و خانه هاي قديمي و ... و 30 درصد بقيه محوطه ها ي تاريخي هستند. 
اكثر بناهاي آن داراي قدمت پيش از تاريخ ، قبل و بعد از اسلام و نيز معاصر است كه به گفته برخي كارشناسان مي تواند به عنوان قطب مهم گردشگري و تفريحي در شرق كشور در آيد. 
مساجد جامع و پامنار ، بقعه امامزاده يحيي (ع) و امامزاده شعيب (ع)، مدارس علميه ،كاروانسراهاي بين راهي همچون زعفرانيه ، مهر ، ريوند و مزينان ، آتشكده آذر برزين مهر ، بناي مصلاي تاريخي ، مناره خسروجرد ، يخدانهاي قديمي ، بازارچه سبزوار و بازار حاج زمان ، كاروانسراهاي عربها و حاج فرامرز خان ،آرامگاه مشاهيري همچون حاج ملاهادي سبزواري ، بقراط ، كاشفي و... بخشي از آثار تاريخي و فرهنگي اين ديار هستند. 
شهرستان سبزوار از بعد توجه به نمادها هم بسيار برجسته است و در آيين هايي كه حدود سه تا چهار هزار سال قبل در اين شهرستان اجرا مي شده نمادهاي شاخصي دارد از جمله آيين هاي ديرينه سبزوار مي توان به آيين 'چاولي چغل' يا آيين طلب باران و آئين اسب چوبي اشاره كرد كه مراسم نمايش اسب چوبي سبزوار به عنوان نخستين اثر در رديف ميراث معنوي استان به ثبت رسيد. 
فنون و مشاغل سنتي اين شهرستان آهنگري ، نمد مالي ، سفالگري ، خراطي ، رنگرزي سنتي و عطاري بوده كه همچنان در گوشه و كنار اين شهرستان هر چند برخي به صورت بسيار محدود به چشم مي خورد و هنرهايي همچون فرت بافي ، گليم و پلاس بافي ، قاليبافي و ...هنر دست بانوان اين ديار بوده كه همگي در موزه مردشناسي سبزوار احيا و در معرض ديد قرار گرفته اند . 
اين شهرستان همچنين طبيعت زيبا و گونه هاي جانوري و گياهي ارزشمندي دارد كه مي تواند ميزبان گردشگران طبيعت دوست باشد. 
رودخانه كال شور به عنوان يكي از زيستگاه هاي مهم پرندگان ايران ،رودخانه هاي يام ،ريوند (در 35 كيلومتري غرب سبزوار ) ،دلبر ( در 25 كيلومتري شمال غرب سبزوار ) ،درياچه پشت سدهاي يام و سنگرد ، مناظر طبيعي روستاي طبس ، طبيعت روستاي بلاش اباد در شمال سبزوار ، طبيعت روستاي استاج در بخش روداب سبزوار ، مناطق ارزشمندي همچون پناهگاه حيات وحش شيراحمد ،منطقه حفاظت شده پروند و عرصه هاي كم نظيري از جمله كوهستان ريوند و نيز ارتفاعات كوه ميش در جنوب اين شهرستان گوشه اي از طبيعت زيباي سبزوار هستند كه وجود آنهاجلوه خاصي به سيماي طبيعي و محيط زيست اين شهرستان بخشيده است. 
مناطق شير احمد و پروند سبزوار از مناطق چهارگانه سازمان حفاظت محيط زيست در حوزه اين شهرستان هستند 'پناهگاه حيات وحش شيراحمد' كه در فاصله پنج كيلومتري شهر سبزوار واقع شده يكي از مهمترين و ارزشمند ترين زيستگاه هاي آهو در كشور به شمار مي آيد. 
سبزوار در 230 كيلومتري غرب مشهد مقدس واقع شده است. 
 
سبزوار نیوز