زندگی نامه آیة الله العظمی فقیه سبزواری

سید ابوالحسن اصفهانی

فـقـیه بزرگوار و مرجع عالیقدر عصر خویش، آیه اللّه العظمی سید ابوالحسن اصفهانی (اعلی اللّه مـقـامـه الـشـریـف) از فـقها و مراجع بزرگ عصر اخیر است كه دركیاست و درایت و حسن اداره حوزه های علمیه شهرت به سزا و نام پرآوازه ای دارند.
ولادت:
او اصـلا از سـادات مـوسـوی بهبهان، پدرش مرحوم سید محمد فرزند مرحوم سید عبدالحمید از شـاگـردان صـاحـب جـواهـر می باشد كه در سال 1277 هجری در قریه مدیسه از قرا لنجان اصفهان به دنیا آمد[1] و تحصیلات اولیه را در اصفهان درمدرسه نیماورد به انجام رساند و از مـحـضـر مـیـرزا ابـوالـمـعـالی كلباسی استفاده ها بردسپس در سال 1307 ه ق به قصد ادامه تـحـصـیـلات، عـازم حوزه علمیه نجف گردید ودر محضر درس بزرگان و فضلای حوزه نجف شـركت جست حوزه درس آیه اللّه آخوند خراسانی او را به خود جذب نمود و در حوزه درس او بود كـه بـه درجه عالیه اجتهاد نائل آمد پس از رحلت آیه اللّه آخوند خراسانی در سال 1329، مرجعیت عـامـه با آیه اللّه میرزا محمد تقی شیرازی بود او احتیاطات خود را به ایشان ارجاع داده بودپس از درگذشت او در سال 1338، آیه اللّه نائینی و آیه اللّه اصفهانی، هر دو به عنوان مرجع تقلید معروف و مـشـهـور گـردیـدنـد، تـا ایـنكه آیه اللّه نائینی در سال 1355 هم سال بافوت آیه اللّه حاج شیخ عـبـدالكریم حائری درگذشتند مرجعیت به صورت تمام به آیه اللّه اصفهانی در نجف و اغلب بلاد شـیـعـه، محرز و مسجل گردید ایشان رساله ای نگاشتند كه نام آن وسیله النجاه می باشد كه ترجمه فارسی آن صراط النجاه وترجمه اردوئی آن طریق النجاه می باشد.[2] كه به علت جـامـعـیـت آن مورد تحشیه حضرت امام خمینی (ره) و برخی دیگر از فقهای معاصر قرار گرفته است.
صفات و اخلاق او:
او دارای صـفـات كریمه و همت بلند بود و در كیاست و درایت و مدیریت،گوی سبقت را از دیگر هـم ردیـفـان خـود بـرده بـود او بیان رسا و طبع روان داشت، به حدی كه مجلس درس ایشان از پـرجـمـعـیـت تـریـن درسهای حوزه نجف بود و با توجه به سهولت بیانات و شیوه تدریس همگان می توانستند نسبت به فهم خویش از آن بهره مند گردند.
صبر و پایداری:
او صـاحـب روح بـزرگ پـایداری و استقامت در راه خدا بود معروف است كه فرزند رشیدش حجه الاسـلام والـمـسـلـمین سید حسن اصفهانی در بین نماز مغرب وعشا، به دست یك فرد دیوانه و تـعلیم دیده به قتل رسید و این پدر هفتاد ساله خم به ابرو هم نیاورد و حتی از قاتل فرزند خود نیز گذشت، و این نمونه و ضرب المثل پایداری و صبر در بین اقران بود.
دخالت در امور سیاسی:
انـگـلـیسها به بهانه حفظ پایگاههای خود، در عراق به این كشور اسلامی لشكركشی كردند و آن را اشغال نمودند رشید عالی نخست وزیر عراق به ایران گریخت و سپس به مصر رفت همراه با حمله انـگلیسها به عراق و فرار رشید عالی،امیر عبداللّه دائی، فیصل و نوری سعید از افسران عراق كه به اردن پـناهنده شده بودند باقوای امدادی انگلیس، به عراق آمدند و دوباره دولت دستوری خود را در عـراق تـشكیل دادند و در این موقع انتخابات فرمایشی راه انداختند و آن در سال 1341هجری قـمری بود فیصل در این انتخابات اكثریت آرا شیعه را منظور نداشت و این انتخابات توسط علما و فقها شیعه تحریم گردید مرحوم آیه اللّه نائینی و آیه اللّه اصفهانی، دو مرجع بزرگوار و عالیقدر آن روز، فـعـالیتهای مرحوم آیه اللّه خالصی رامورد تایید قرار دادند و این امر زمینه های قیام مردم را فـراهم می ساخت كه مرحوم آیه اللّه اصفهانی و آیه اللّه نائینی و سید هبه الدین شهرستانی به ایران تبعید گردیدند.
دسـت ـخـط مـرحـوم آیـه اللّه الـعظمی اصفهانی كه اجازه اجتهاد مرحوم آیه اللّه العظمی مرعشی نجفی می باشد.
آن روز بیش از یك سال از تاسیس حوزه علمیه قم نمی گذشت و حوزه علمیه نخستین گامهای خـود را بـرمی داشت و آیه اللّه حائری مؤسس عالیقدر حوزه، خود بامشكلاتی رو به رو بود كه خبر تـبـعـیـد شـدن آیـات عظام نجف به قم رسید و مردم ایران آماده استقبال باشكوه از آنان شدند و اسـتـقبال بی سابقه ای از آنان به عمل آمد پس ازورود به قم، آیه اللّه حائری حوزه درس خود را در اختیار آن مرجع عالیقدر و حضرت آیه اللّه نائینی قرار دادند و آنان فضلا و طلا ب حوزه نوپای قم را از فیوض علمی خویش بهره مند ساختند هنگام مهاجرت اعلامیه ای را صادر فرمودند كه متن آن را درزیـر مـی آوریـم كـه نـشـانـه ای از عمق اعتقاد قلبی این مرجع عالیقدر در راه احیا حقوق ملت مسلمان می باشد اعلامیه ای كه امروز نیز می تواند الهام بخش و حركت آفرین باشد.
متن فتوای آیه اللّه اصفهانی:
بسم اللّه الرحمن الرحیم سلام بر همه، بالخصوص برادران عراقی وظیفه دینی بر همه مسلمانان لازم می گرداند كه در حفظ حوزه اسلام و بلاد اسلامی تا آنجاكه قدرت دارند بكوشند و بر همه ما واجب و لازم است كه سرزمین عراق را كه مشاهد ائمه هدی علیهم السلام و مراكز دینی ما در آنجا است، از تسلط كفار حفظنموده و از نوامیس دینی آن دفاع كنیم من شما را بر این موضوع دعوت كرده وترغیب می نمایم خداوند ما و شما را برای خدمت به اسلام و مسلمین موفق فرماید. (ابوالحسن الموسوی الاصفهانی).[3]
شاگردان:
حـوزه پـربـركـت آیه اللّه اصفهانی دست پروردگان بسیاری را به اجتماع مسلمین ارائه داد كه به عنوان نمونه از فقهای نامدار زیر می توان نام برد:
1 ـ مرحوم آیه اللّه العظمی حكیم.
2 ـ مرحوم آیه اللّه العظمی میلانی.
3 ـ مرحوم آیه اللّه العظمی شیخ عبدالنبی اراكی.
4 ـ مرحوم آیه اللّه العظمی میرزا هاشم آملی.
5 ـ مرحوم آیه اللّه العظمی میرزا محمد تقی آملی.
6 ـ مرحوم آیه اللّه معز الدوله.
7 ـ مرحوم آیه اللّه شیخ محمد حسین خیابانی (والد استاد آیه اللّه جعفرسبحانی).
8 ـ مرحوم آیه اللّه شیخ محمد تقی بروجردی (جد مادری استاد آیه اللّه آصفی).
هـم چـنین از همدوره ها و هم بحثهای او می توان از آیه اللّه سید حسن مدرس،آیه اللّه سید محمود مرعشی، آیه اللّه سید عبداللّه ثقه الاسلام اصفهانی، سید علی كازرونی، شیخ زین العابدین تبریزی، و سید علی داماد نام برد.
وفات:
وفـات او در روز دوشـنـبه نهم ذی الحجه 1365 ه ق، مطابق با سیزدهم آبان1325 ه ش، ساعت شـش بـعد از ظهر در كاظمین رخ داد رحلت این عالم ربانی چنان شور و غوغایی در مردم عراق، ایـران، پـاكستان و هندوستان و تمام بلاد شیعه نشین ایجاد كرد كه تا آن روز بی سابقه بود مجالس پرشكوه و پرجمعیت ترحیم او در تهران و شهرستانها رعب و وحشتی عظیم در دل دشمنان اسلام افـكند، و در اثر همین امرتوطئه تجزیه آذربایجان توسط حزب منفور توده خنثی شد در وفات آن روحانی جلیل القدر گفته شده كه ممات او همانند حیاتش نور و رحمت و خیر و بركت بودمنقول اسـت از آیه اللّه العظمی مرعشی نجفی (ره) كه وقتی جنازه مطهر آیه اللّه اصفهانی در صحن مطهر علوی بود، آیه اللّه شیخ محمد حسین كاشف الغطاخطاب به جنازه، این جمله جاودانی را انشا فرمود:
هـنـیـا لك یا ابا الحسن، عشت سعیدا و مت حمیدا قد انسیت الماضین واتعبت الباقین كانك قد ولدت مرتین.
گـوارا باد بر تو نزول بر معبود خویش زندگی سعادتمندانه و مرگ و رحلت پسندیده ای داشتی زنـدگی تو آن چنان باشكوه و توام با تدبیر بود كه بزرگان گذشته رابه بوته فراموشی سپردی و آیندگان را به تعب افكندی گویا تو دوبار به جهان آمده بودی یك بار تجربه و درایت كسب نموده و بار دیگر آن را به كار بسته بودی.[4]

--------------------------------------------------------------------------------
[1] . مجله یغما، سال سوم، شماره سوم، ص 28 .
[2] . فرهنگ معین، بخش اعلام، ج 5، ص 154 .
[3] . الثوره العراقیه و رساله الاسلام، شماره 1، سال 6 .
[4] . نقل مستقیم از آن مرجع فقید، به سال 1404 ه ق .

 

عقيقي بخشايشي - تلخيص از كتاب فقهاي نامدار شيعه، ص 382