زندگی نامه آیة الله العظمی فقیه سبزواری

آیة الله حاج شیخ ولی الله اسراری ،

نواده حاج ملا هادی سبزواری ،

از شاگردان مرحوم فقیه سبزواری

حجة الاسلام و المسلمين حاج شيخ محمد ملقب به ولى اللّه اسرارى فرزند مرحوم حاج شيخ محمد ابراهيم مشهور بمدرس اسرارى از علماء معاصر سبزوار است.ترجمه خود را چنين مرقوم و ارسال نموده‌اند.

اينجانب محمد ملقب به ولى اللّه اسرارى فرزند مرحوم حاج شيخ محمد ابراهيم مشهور بمدرس اسرارى كه از علماء سبزوار و مدرس در تمام علوم از فقه و اصول و فلسفه و كلام و هيئت و نجوم و ترجمه حالش را مرحوم آية اللّه جناب آقا شيخ آقابزرگ تهرانى صاحب ذريعه در كتاب نقباء البشر مفصلا ذكر فرموده‌اند و اجداد اين بنده محتاج برحمت بارى تعالى از طرف پدر و مادر عموما ملاك و اشراف و ثروتمند و بعضى از آنها اهل علم بوده‌اند و آثار خيريه آنها در سبزوار باقى و موجود است.

حجة الاسلام حاج شيخ ولى اللّه اسرارى سبزوارى

در شب جمعه نهم ذي قعدة الحرام ۱۳۲۱ هجرى قمرى در دارالمؤمنين سبزوار متولد شدم و در سن بين پنج و شش‌سالگى مرا بمكتب گذاشتند.

پس از يك سال قرآن مجيد و دوسه كتاب كوچك را آموختم سپس مرا خدمت جناب آقا ميرزا روح اللّه لاهوتى كه خطاط‍‌ و داراى علوم عربيه بوده فرستادند دوسه سالى بيش نگذشت كه دبستان خيريه ملى افتتاح شد مرا بكلاس چهارم وارد نمودند و تا كلاس ششم بودم و حساب و هندسه و قدرى فرانسه و صرف و نحو در آنجا ديدم و پس از پايان دوره ششم در خدمت مرحوم پدرم شروع بنحو و صرف نموده و مرحله سيزدهم عمر را مى‌پيمودم كه مادرم دار دنيا را وداع نمود خدايش رحمت كند

اگرچه رنج و غم من بمرگ آن مرحومه شروع شد و لكن بتحصيلات خود ادامه دادم و مقدارى فقه و اصول و فلسفه و منطق و نجوم و هيئت و حساب قديم خدمت مرحوم والدم تعليم گرفتم و در همان زمان بدرس مرحوم علامه فقيد سعيد آقاى شيخ نظام الدّين گنابادى رحمة اللّه تعالى عليه مى‌رفتم.

و چند سالى طول كشيد و مرحوم آية اللّه آقاى حاج ميرزا عبد الحكيم عمه ‌زاده كه از شاگردان مرحوم جلوه و مرحوم آية اللّه العظمى الاصفهانى و آية اللّه العظمى النائينى و آية اللّه العظمى العراقى اعلى اللّه تعالى مقامهم بود و از هر سه مرجع باجازه اجتهاد مفتخر بوده و شرح حال معظم ‌له را در ترجمه و كتاب زندگانى مرحوم جد امجدم حكيم عظيم حاج ملا هادى اسرار سبزوارى اعلى اللّه تعالى مقامه الشريف نگاشته‌ام از نجف اشرف مراجعت فرمودند و در خدمت ايشان نيز چند سالى فقه و اصول و فلسفه تلمذ نمودم.

تا اينكه مرحوم آية اللّه العظمى آقاى حاج ميرزا حسن سيادتى رحمة اللّه تعالى عليه كه ايشان نيز از فضلا و بزرگان حوزۀ علميه نجف اشرف بودند از آن سامان بوطن اصلى خود مراجعت فرمودند و استفادۀ كامله از محضر درس ايشان نمودم البتّه اساتيد ديگرى را از قبيل حضرت مستطاب آية اللّه آقاى حاج ميرزا مهدى فقاهتى و برادر بزرگوار معظم ‌له حضرت مستطاب آية اللّه العظمى آقاى حاج ميرزا حسين فقيه سبزوارى و حضرت مستطاب علامه سعيد آقاى فاضل هاشمى اعلى اللّه تعالى مقامهم درك فيض نموده‌ام.

و در تمام ادوار از سن شانزده‌سالگى دروسى از نحو فقه و اصول فلسفه و منطق و كلام و حساب و هيئت جهت آقايان محصلين در مدرسه فخريه و فصيحيه سبزوار تدريس مى‌نمودم و از سن چهل‌سالگى كه تاكنون سى و سه سال مى‌گذرد و در مسجد جامع سبزوار پس از نماز مغرب و عشاء تفسير و بعد از نماز صبح به تبليغ احكام و نشر اخبار آل عصمت صلوات اللّه و سلامه عليهم اجمعين مشغول بوده‌ام خداى تعالى را مسئلت مى‌نمايم كه توفيق بيشترى عنايت فرمايد تاكنون كتبى تأليف نموده‌ام كه بعضى بطبع رسيده و بعضى وقت آن نرسيده و كتبى كه بطبع رسيده ازاين‌قرار است.

۱-ترجمه و شرح حال فيلسوف بزرگ شرق مرحوم جد امجدم حاج ملا هادى اسرار سبزوارى است كه بخواهش بعضى از دوستان نوشته‌ام.

۲-گنجينه اسرار كه اصول دين مختصرى است قسمت اول آن و قسمت آخر آن اخبار و احاديثى است اخلاقى كه بخواهش مرحوم شاهيده رئيس آموزش و پرورش شهرستان سبزوار نگاشته شده است.

۳-گنجينه صفات يا راهنماى جوان كه در توحيد و صفات ثبوتيه و سلبيه است كه بخواهش سروان اكرمى بازرس محترم نظام‌وظيفه تأليف گرديده است

۴-شرح حال و ترجمه مختصرى از زندگانى عالم بى‌نظير و زاهد خبير مرحوم شيخ على ابن ابى الطيب معروف به پير حاجات كه در خيابان رضوى سبزوار مدفونست و از علماء بزرگ قرن چهارم هجرى است و در تاريخ بيهق متفرقه ترجمه و شرح زندگانيش نوشته شده است و كتبى كه بطبع نرسيده است.

۱-كتاب شرح بر كلمه طيبه لا اله إلاّ اللّه الملك الحق المبين و تفسير آيۀ شريفه إِنَّ‌ اللّٰهَ‌ لاٰ يَغْفِرُ أَنْ‌ يُشْرَكَ‌ بِهِ‌ وَ يَغْفِرُ مٰا دُونَ‌ ذٰلِكَ‌ لِمَنْ‌ يَشٰاءُ است كه در پاسخ پرسش مرحوم حاج شيخ محمد باقر جوينى شمس‌آبادى نگاشته شده است.

۲-شرح حال مرحوم حاج ميرزا محمد ابراهيم وثوق الحكماء مؤلف شرح دعاى عديله و شرح بر گلشن راز شبسترى است.

۳-ترجمه و شرح حال مرحوم آقا شيخ على اصغر گاچى كه از شاگردان مرحوم حاج اسرار و مرد عالم و زاهد و حكيم و اديبى بوده است.

۴-كتابى در تطبيق بين هيئت فلاماريون با آيات و اخبار آل محمد صلوات اللّه و سلامه عليهم اجمعين است كه ناتمام است الحمد للّه على ما انعم و له الشكر على ما الهم و لا حول و لا قوة إلاّ باللّه العلى العظيم و صلى اللّه على سيدنا محمد و آله الطاهرين ابد الآبدين.

 منبع :

گنجینه دانشمندان

ج 5

ص 310